Anh rời chủng viện ngay những năm đầu, nên không có nhiêu kỷ niệm với lớp. Tuy thế, tôi cũng không quên anh, nhất là thời gian sau giải phóng.
Ngày giải phóng, tôi gặp anh ở trại tỵ nạn Thủ Ðức... Anh cũng chạy bom, tránh đạn trong những ngày Long Khánh đang tơi bời khói lửa. Anh cho hay anh sắp xong cử nhân Luật và muốn trở thành luật sư. Người anh vẫn choắt nhỏ, tiếng to và lý luận sâu sắc như ngày xưa.
Sau 30 tháng Tư 75, anh làm việc trong ban thanh niên vùng Hố Nai. Thỉnh thỏang gặp tôi, anh vẫn niềm nở chân tình dặn : “có gì khó khăn, cứ gặp tớ”.

Tôi gặp khó khăn ngay những tháng đầu sau Giải Phóng, nhưng không chạy đến anh vì tôi biết có đến, anh cũng không giải quyết được gì, có khi lại làm phiền và ảnh hưởng xấu cho công việc của anh, nên thôi. Thời thế và hoàn cảnh mới, phức tạp đẩy chúng mình mỗi đứa vào mỗi góc với những suy nghĩ  khác nhau. Nhưng riêng tôi và anh, chúng ta luôn giữ tình bạn và tôn trọng chọn lựa riêng của nhau.

Nhiều người trách anh hăng hái thái qúa. Tôi chống chế, bênh vực anh, nhưng không bao giờ gặp anh để hỏi rõ thêm những gì anh nghĩ, anh làm, anh chọn lựa, mơ ước.Thông cảm cho nhau : anh được trọng dụng, còn tôi đang bị theo dõi.

Ðùng một cái, tôi đi tù... Biền biệt, cho đến ngày đến Thái Lan, tôi nghe tin anh đã chết.

Anh chết vì bệnh, một cơn bệnh kỳ lạ cứ làm bụng anh đau và chương phình lên. Thời đó thuốc thang không có, nhà thương còn đầy những anh hùng, người có công, còn anh : không tội, nhưng chưa có công gì đáng kể. Anh chết tại nhà trong hiu quạnh của những ngày kinh tế kiệt quệ.

Viết về anh hôm nay, sau hơn 20 năm xa quê hương, tôi chẳng hình dung được nhiều sự, nhiều điều, nhiều người đã ở lại sau lưng, huống hồ ngôi mộ chưa một lần thấy. 

Hố Nai đổi thay nhiều như Ðào Tiến mới kể qua Email. Tôi cũng mong thu xếp về lại Hố Nai một chuyến để sống lại những kỷ niệm vụt trôi sau lưng. Trong giòng kỷ niệm đó, hẳn phải có một buổi chiều hay một buổi sáng chỉ một mình tôi trong nghiã trang có rừng Thập Tự thành kính đốt nén hương nhớ người bạn cũ. 

Trần Năng Thể

Trần Nâng Thể