Một linh mục đa tài
Những năm gần đây người Việt khắp nơi trên thế giới đã đóng góp nhiều cho những quốc gia họ đang sống với những chức vụ quan trọng. Riêng ở Hoa Kỳ đã có những giám đốc bênh viện, giám đốc nhà máy nguyên tử, và giám mục… Y khoa thì có cả ngàn bác sĩ. Công giáo cũng có hơn 500 linh mục. Thấy người Việt quá ‘đựơc việc’ nên chính quyền Hoa Kỳ đã dành cho họ nhiều ưu tiên trong việc bảo lãnh thân nhân nhập cư.

Tôi nghĩ đến cha Nguyễn Đức Thịnh và cha Hoàng Khải Tiệp, những người mà tôi cho là thiên tài khiêm nhường trong các vị giáo sư đã dậy tôi. Bạn Vũ Quang Tốt đã viết về cha Thịnh là nghĩa phụ của anh, hôm nay tôi đi tìm trong ký ức hình ảnh cha giáo Tiệp.

Cơ duyên nào đưa Ngài về với Long Xuyên, tôi không biết, chỉ biết Ngài đã có mặt với lớp chúng tôi từ năm Đệ Lục. Ngài làm linh mục hồi nào tôi cũng không biết, chỉ biét Ngài thuộc một gia đình không công giáo và anh chị em của Ngài đã có những vị nổi danh trong lãnh vực tôn giáo cũng như khoa học.

Năm ngón tay của Ngài tròn trịa như những quả chuối hương, đi một vài đường phấn là chúng tôi có ngay trên bảng một đám thằn lằn, chuột, bướm, dơi… kể cả sâu bọ. Nhìn theo những ngón tay của Ngài là học trò chúng tôi tỉnh ngủ ngay. Rúc xuống gầm bàn nghịch phá một lát rồi ngẩng đầu lên là đẫ có trước mặt nguyên một vườn hoa: Hoa sen, hoa súng, hoa hồng, hoa bầu, hoa bí được cắt ngang cắt dọc đủ kiểu…Chắc nhiều người còn nhớ hơn tôi về điểm này. Vạn vật thật thích thú đựợc nằm trong tay Ngài.

Hóa Học cũng vậy, nắm vững lý thuyết nên Ngài cho chúng tôi những nguyên tắc rất chính xác để quân bình phương trình hóa chất một cách dễ dàng. Mà không phải chỉ lý thuyết không đâu, trong cái ‘cái tủ thí nghiệm’ mộc mạc với một vài loại axit phổ thông, ammoniac, muối, và nước… Ngài đã ‘trình diễn’ nhiều thí nghiệm ‘độc đáo’ mà lúc ấy chẳng mấy đứa chúng tôi quan tâm.

Cái qui tắc tam xuất Ngài truyền thật không ai quên được. Này nhá: 5 anh Khai Phá góp cho Mái Nhà Xưa đựợc $1500.00. Vậy 40 anh sẽ góp được bao nhiêu? Chỉ cần lấy 40 nhân 1500 rồi chia cho 5 là có ngay 12 ngàn đô-la. Dễ ợt và có thể áp dụng cho mọi lãnh vực, kể cả tình bạn và tình yêu. Dĩ nhiên khi áp dụng cho tình yêu thì ta phải có thêm những luật trừ. (Khai Phá góp đựoc 17 chứ không phải 12 ngàn vì luật trừ tri ân). Nắm vững qui tắc này tôi đã vượt qua đựoc nhiều khó khăn trong nhưng năm theo học ở đại học Hoa Kỳ. Xin tri ơn Thầy.

Nhớ về cha giáo Hoàng Khải Tiệp, chắc ai cũng phải nhận Ngài có một trí thông minh và trí nhớ siêu hạng. Việc to việc nhỏ Ngài làm cho thấy điều đó.

Và điều đó đã được thể hiện qua một ‘ông thợ sửa đủ thứ’. Thật vậy, làm linh mục mà cha Tiệp biết sửa đủ các thư trong thiên hạ: sửa ra-dô, sửa ti-vi, sửa điện, sửa ống nước, và sửa cả Tự Điển Larousse nữa. Có những đứa học trò ngày tựu trường mua đồng hồ ở bến xe Chợ Lớn, trời nắng thì đồng hồ chạy mà trời mưa thì ngừng,  rồi cũng gõ cửa bắt Ngài lau dầu, thay giây cót, giây thiều… Ngài làm hết, chẳng từ chối điều gì học trò xin xỏ. Cứ loay hoay vừa sửa vừa khúc khích cười, kể truyện Đông,Tây, Cũ, Mới. Lúc nào cũng điềm đạm vui vẻ nên hình như Ngài cũng đã sửa được tính nết và linh hồn cho nhiều học trò.

Cả ngày cứ lủi thủi như ông cụ nhà quê, vậy mà học trò hay đồng nghiệp hỏi cái gì cũng biết và biết có hệ thống mạch lạc. Từ sinh vật kỹ thuật khoa học đến lịch sử triết lý nhân sinh. Đung đỉnh bước đi chậm chạp trong mảnh áo chùng đen xẻ tà như một cụ lý vậy mà ai cần điều gì thì tươi cười đưa tay gãi đầu vài cái là có câu trả lời ngay hoặc it nhất cũng biết phải tìm ở đâu, sách nào. Từ tháp Eiffel đến cầu Golden Gate, từ cầu sông Kwai đến trận Chân Châu Cảng. Hay thật.

Chẳng đi Tây, đi Mỹ mà tiếng Anh tiếng Pháp cũng đâu vào đấy, chưa dễ mấy ai qua mặt Ngài được. Một hôm tôi đưa cho Ngài kiểm duyệt cuốn truyện ‘The Black Gold’. Sáng sớm hôm sau, Ngài gọi trả lại với chữ approved và kể cho tôi nội dung cốt truyện ấy ngay.

Chẳng sang Tầu một ngày, vậy mà ‘cụ Tiệp’ lúc hơn 60 tuổi còn đi học chữ Nho để dịch sách châm cứu, sách thuốc Tầu cho nhiều người dùng. Thật đáng ngại và đáng khâm phục.

Với trí thông minh và óc khoa học ấy, tôi nghĩ nếu gặp môi trừơng thuận lợi  biết đâu cha Tiệp đã trở thành một nhà bác học, một nhà ngôn ngữ học, hay một chuyên viên sinh vật học... Nghĩ thế thôi, chứ chẳng biết chừng cha Tiệp đã nắm được Viên Kim Cương, không phải nước F, nước G, mà là Viên Kim Cương Nước Trời nên Ngài đã trở thành một nhà ‘tu đức học’, một nhà ‘giáo dục học’ để ở với chúng tôi suốt thời chủng viện.

Ai trong chúng tôi mà chẳng nhớ một kỷ niệm với Ngài. Gọi Ngài thế nào cho đúng bây giờ. Một họa sĩ không tranh vẽ? Một khoa học gia không bằng cấp? Một thày giáo không bao giờ nói KHÔNG với học trò? Một cha giáo mà các chủng sinh đều thương mến?

 – Tất cả, tất cả đều đúng.

Tiếc thay ngày ấy chúng tôi còn quá trẻ và mê chơi để quên khám phá những kho tàng quí giá trong Ngài.

Dear teacher Hoang Khai Tiep, somewhere in the Heavens, pray for us.OK.

Tvu San Dimas 05/21/2003

Anh Vũ Hải viết tiếp:

Các bạn còn nhớ những câu hỏi trong bài thi Tú Tài Vạn Vật không? 24 mục mà Ngài dặn phải học thì hầu như đều có trong bài thi. Khi làm Linh Hướng, Ngài  cũng khuyên anh em nên cố gắng học sinh ngữ, nhất là tiếng Anh. Ngài cũng khám phá phương pháp học trong lúc ngủ và đã có nhiều anh em đã áp dụng. Tốt lành thánh thiện vậy mà Ngài lại không có một đứa con thiêng liêng nào cả. Hình như có một anh lên phòng nhận Ngài làm bố, hôm sau đã xin ra thì phải.

Tôi không nghe tin Ngài qua đời, hôm ấy tôi chạy xe lên xây nhà cho bà chị. Đi ngang cổng nhà Hưu Dưỡng Phát Diệm, Xóm Mới, tôi thấy một chiếc xe tang chạy vào. Nhìn lên đầu xe, thấy bức hình của Ngài với cái đầu ‘bốc’, tôi giật mình và bật khóc. Chạy ngược về nhà, thay quần áo, rồi tôi trở lại nghĩa trang nhà hưu thì vừa lúc hạ huyệt. Tôi đứng nhìn và khóc nữa. Khóc một vị ân sư tuyệt vời. Hồi còn ở Việt Nam, thỉnh thoảng về Xóm Mới thăm bố mẹ, tôi cũng ghé thăm mộ Ngài.

Nói về cha Tiệp thì còn “nhiều sự”(ngôn ngữ của Ngài) lắm. Chúng ta phải cám ơn Chúa rất nhiều vì những món quà tuyệt hảo Chúa đã ban trong cuộc sống mà các ân sư là một trong những món quà ấy.

(Theo Vũ Thành Thái)